ഇന്ത്യയുടെ സിൽക്ക് സിറ്റി എന്നറിയപ്പെടുന്ന നഗരം?

നല്ല പട്ടിന് പേരുകേട്ട ഒരു നഗരം ബീഹാറിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാമോ? തുണിത്തരങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമാണ് ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളത്. പരുത്തി കൈത്തറി മുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ സിൽക്ക് വരെ, നെയ്ത്തിൻ്റെ ലോകത്ത് ഇന്ത്യ ശക്തമായ ഒരു ഐഡൻ്റിറ്റി നിർമ്മിച്ചു, വ്യത്യസ്ത പ്രദേശങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത ശൈലികൾക്കും ഡിസൈനുകൾക്കും നാരുകൾക്കും പോലും പ്രശസ്തമായി. അവയിൽ ചിലത് അവരുടെ സങ്കീർണ്ണമായ എംബ്രോയ്ഡറിക്ക് അംഗീകാരം നൽകുമ്പോൾ, മറ്റുള്ളവ അവരുടെ സമ്പന്നമായ നിറങ്ങൾ, അതിലോലമായ പാറ്റേണുകൾ അല്ലെങ്കിൽ അവ നിർമ്മിക്കാൻ ആവശ്യമായ കഴിവുകൾ എന്നിവയാൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.ഇപ്പോൾ, വൻകിട ആഡംബര ബ്രാൻഡുകൾ അവരുടെ സ്വന്തം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് ഇന്ത്യൻ ഡിസൈനുകളിൽ നിന്നും മെറ്റീരിയലുകളിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നത് രഹസ്യമല്ല. പ്രശസ്ത ആഡംബര ബ്രാൻഡുകൾ ഇന്ത്യൻ ഉൽപന്നങ്ങൾ സ്വന്തം പേരിൽ റീബ്രാൻഡ് ചെയ്യുന്ന കാലത്ത്, നമ്മുടെ സ്വന്തം കരകൗശലവസ്തുക്കളെയും തുണി വ്യവസായത്തെയും അറിയുന്നത് എന്നത്തേക്കാളും പ്രധാനമാണ്. ബീഹാറിലെ ഒരു പട്ടണത്തിലാണ് അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു തുണിത്തര രത്നം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.മികച്ചതും സങ്കീർണ്ണവുമായ പട്ട് വ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ട ഈ പട്ടണം ഇന്ത്യയുടെ സിൽക്ക് സിറ്റി എന്ന പേര് നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഗംഗയുടെ തെക്കേ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഭഗൽപൂർ അതിൻ്റെ ഭഗൽപുരി പട്ടിന്, പ്രത്യേകിച്ച് ടസാർ സിൽക്കിന് പ്രസിദ്ധമാണ്. സാരികൾ, സ്കാർഫുകൾ, ഷീറ്റുകൾ, മറ്റ് തുണിത്തരങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള പരമ്പരാഗത സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന പ്രാദേശിക കരകൗശലത്തൊഴിലാളികൾക്കൊപ്പം നെയ്ത്ത് തലമുറകളായി നഗരത്തിൻ്റെ ഐഡൻ്റിറ്റിയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്. എന്നാൽ പട്ടുനൂലിന് ഭഗൽപൂരിനെ ഇത്രയധികം പേരുകേട്ടത് എന്താണ്, ഈ കരകൗശല വസ്തു അതിൻ്റെ ചരിത്രത്തിൻ്റെയും സംസ്കാരത്തിൻ്റെയും ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായി മാറിയത് എങ്ങനെ?

എന്താണ് ഭഗൽപുരി സിൽക്കിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്?

ഭഗൽപുരി സിൽക്ക് പ്രൊഡക്ഷൻ സൈറ്റ് (ഉറവിടം – ക്യാൻവ)

എല്ലാ സിൽക്ക് നാരുകളും ഒരുപോലെയല്ല; ഓരോന്നിനും അതിൻ്റേതായ തനതായ ഘടനയും സ്വഭാവവുമുണ്ട്. ഭഗൽപുരി പട്ടിനും അതിൻ്റേതായ സ്വഭാവമുണ്ട്. ടസാർ അല്ലെങ്കിൽ ടസർ സിൽക്കിന് പേരുകേട്ട നഗരം, അതിൻ്റെ മികച്ച ഘടനയ്ക്കും വ്യതിരിക്തമായ രൂപത്തിനും വളരെ വിലപ്പെട്ടതാണ്. പ്രധാനമായും മൾബറി ഇലകളിൽ ആഹാരം നൽകുന്ന പട്ടുനൂൽപ്പുഴുക്കൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന മൾബറി സിൽക്കിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വനത്തിലെ മരങ്ങളെ മേയിക്കുന്ന പട്ടുനൂൽപ്പുഴുക്കളിൽ നിന്നാണ് ടസാർ സിൽക്ക് വരുന്നത്.ഈ സിൽക്കിനെ വേറിട്ടു നിർത്തുന്ന ഒരു കാര്യം അതിൻ്റെ ചെറുതായി പൂർത്തിയാകാത്ത ഘടനയാണ്. പലപ്പോഴും പ്രകൃതിദത്തമായ സുവർണ്ണ അല്ലെങ്കിൽ മണ്ണിൻ്റെ നിറങ്ങൾ ഇതിന് തനതായ നിറവും രൂപവും നൽകുന്നു, ഇത് മിനുസമാർന്നതും കൂടുതൽ ഏകതാനവുമായ സിൽക്കിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കാണപ്പെടുന്നു.അതിൻ്റെ ജനപ്രീതിയുടെ മറ്റൊരു കാരണം അതിൻ്റെ ബഹുമുഖതയാണ്. പരമ്പരാഗത സാരികൾ, വസ്ത്രധാരണ സാമഗ്രികൾ എന്നിവ മുതൽ സ്കാർഫുകൾ, സ്റ്റോളുകൾ തുടങ്ങി വീട്ടുപകരണങ്ങൾ വരെ നിർമ്മിക്കാൻ ഭഗൽപുരി സിൽക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ തുണിയുടെ ഭംഗി അതിൻ്റെ ഘടനയിലോ രൂപത്തിലോ മാത്രമല്ല. തലമുറകളുടെ കരകൗശലത്തൊഴിലാളികൾ രൂപപ്പെടുത്തിയ ഒരു പരമ്പരാഗത നെയ്ത്ത് പ്രക്രിയയാണ് ഓരോ ഫിനിഷ്ഡ് ഫാബ്രിക്കിനു പിന്നിലും, ഈ പട്ടിൻ്റെ കഥ ഭഗൽപൂരിൻ്റെ ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവാത്തതാക്കുന്നു.

നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള നെയ്ത്തുപാരമ്പര്യം

ഭഗൽപുരി ആർട്ടിസൻ്റെ സിൽക്ക് നിർമ്മാണം (ഉറവിടം- കാൻവ)

ഭഗൽപൂരിൻ്റെ പട്ടുവുമായുള്ള ബന്ധം സമീപകാല സംഭവവികാസമല്ല. നഗരത്തിലെ പട്ടുനൂൽ വ്യാപാരത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്, പരമ്പരാഗത നെയ്ത്ത് വ്യവസായം തലമുറകളായി കരകൗശലത്തൊഴിലാളികളിലൂടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ നഗരം ഇന്ത്യയുടെ സിൽക്ക് സിറ്റിയായി മാറുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ, ഈ കല പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതവുമായി സംയോജിപ്പിച്ചിരുന്നു. 1810-11 കാലഘട്ടത്തിൽ ഭഗൽപൂരിൽ നടത്തിയ സർവേയിൽ പ്രദേശത്തെ തുസാർ പട്ട് വ്യവസായം രേഖപ്പെടുത്തിയ സ്കോട്ടിഷ് ഭിഷഗ്വരൻ ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനൻ-ഹാമിൽട്ടണിൽ നിന്നാണ് ആദ്യകാല ചരിത്ര വിവരണങ്ങളിലൊന്ന്.കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ, വിശാലമായ ബംഗാൾ പ്രസിഡൻസിയിൽ നിന്നുള്ള പട്ടും മറ്റ് തുണിത്തരങ്ങളും ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറത്ത് വിപണി കണ്ടെത്തി. ഭഗൽപുരി പട്ടും ഈ വിശാലമായ വ്യാപാര ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമായിത്തീർന്നു, ഇത് പ്രാദേശിക കരകൗശലവസ്തുക്കൾ അതിൻ്റെ തൊട്ടടുത്ത ചുറ്റുപാടുകൾക്കപ്പുറം അംഗീകാരം നേടാൻ സഹായിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, നെയ്ത്ത് പ്രാദേശിക കരകൗശല വിദഗ്ധരുടെ വൈദഗ്ധ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അവരിൽ പലരും വലിയ ഫാക്ടറികളേക്കാൾ ഗാർഹിക ഉൽപാദനത്തിലൂടെ ജോലി തുടർന്നു.

വ്യവസായം നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ

ഭഗൽപുരി സിൽക്കിന് 2025-ൽ GI ടാഗ് ലഭിച്ചു (ഉറവിടം: Canva)

വെല്ലുവിളികളില്ലാതെ വ്യവസായം വളർന്നില്ല. മിൽ നിർമ്മിത തുണിത്തരങ്ങളുടെ വരവ്, വിലകുറഞ്ഞതും വേഗതയേറിയതുമായ ബദലുകൾ, മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന വിപണി ആവശ്യകതകൾ എന്നിവ പരമ്പരാഗത കൈത്തറി നെയ്ത്തുകാരെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കി. കാലക്രമേണ, പവർലൂം, ഇറക്കുമതി ചെയ്ത പട്ട് തുണിത്തരങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള മത്സരം വ്യവസായത്തെ നിലനിർത്തുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാക്കി. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും, ഭഗൽപൂരിലെ നെയ്ത്ത് പാരമ്പര്യം നിലനിന്നത് പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങളുടെയും സമൂഹങ്ങളുടെയും തുടർച്ചയായ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ അവരുടെ കഴിവുകൾ തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറി.ഈ കലയെ സംരക്ഷിക്കാനും നിലനിർത്താനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ സർക്കാർ നടത്തിവരുന്നു. പരിശീലനം, സിൽക്ക് നൂലിലേക്കുള്ള മെച്ചപ്പെട്ട പ്രവേശനം, ഡിസൈൻ വികസനം, സ്ഥാപനപരമായ പിന്തുണ എന്നിവയിലൂടെ, മാറുന്ന വിപണികളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനും കൂടുതൽ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്താനും നെയ്ത്തുകാരെ സഹായിക്കുന്നു. 2013-ൽ, ഭഗൽപുരി സിൽക്കിന് ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്ര സൂചിക (ജിഐ) ടാഗ് ലഭിച്ചു, ഉൽപ്പന്നത്തിൻ്റെ പ്രാദേശിക ഐഡൻ്റിറ്റിയും സ്വഭാവവും ഔപചാരികമായി അംഗീകരിച്ചു.ഇന്ന്, വ്യവസായം ഭഗൽപൂരിൻ്റെ ഐഡൻ്റിറ്റിയുടെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്. പരമ്പരാഗത നെയ്ത്തുകാർ മത്സരവും സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദവും അഭിമുഖീകരിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഉപേക്ഷിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്ന ആളുകൾ കാരണം കരകൗശലവസ്തുക്കൾ സഹിച്ചു. കാലക്രമേണ, കരകൌശല സമൂഹത്തിൻ്റെ സംസ്കാരത്തിൻ്റെ ഭാഗമായി മാറി. എല്ലാം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഈ തുണിത്തരങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയും പൊരുത്തപ്പെടുത്തുകയും വിപണനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ആളുകൾ കാരണം കരകൗശലവസ്തുക്കൾ നിലനിന്നു. അതിൻ്റെ ചരിത്രം കേവലം രാജകീയ അസോസിയേഷനുകളുടെയോ ആഡംബര തുണിത്തരങ്ങളുടെയോ ഒന്നല്ല, മറിച്ച് ഒരു പ്രാദേശിക കരകൗശലത്തെ സജീവമായി നിലനിർത്താൻ അശ്രാന്തമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന തലമുറകളുടെ കരകൗശലത്തൊഴിലാളികളുടെ കൂടിയാണ്.